Jak ilustruje się książkę

Cały proces ilustrowania książki ma kilka wyraźnych etapów. Zaplanowanie tego, jak będziemy współpracować, jest równie ważne co samo rysowanie - a często to właśnie organizacja decyduje, czy projekt zakończy się satysfakcją, czy frustracją obu stron.

Pracuję nad książkami od kilku lat - kompleksowo, łącznie ze składem i okładką. W tym czasie wypracowałam efektywny system, który gwarantuje porządek, dotrzymanie terminów i przejrzystość komunikacji. Proces ilustrowania nigdy nie odbywa się u mnie w oderwaniu od autora tekstu. Na każdym etapie staram się uwzględniać jego potrzeby i intencje.

Pokażę Ci, jak ten proces wygląda u mnie - od pierwszego maila do gotowej książki.

Rozmowa - punkt startu

Wszystko zaczyna się od ustaleń. Preferuję wymianę mailową na tym etapie - dzięki temu wszystkie ważne decyzje i pytania są zapisane i możemy do nich wracać w każdej chwili. Mail nie zostawia miejsca na “wydawało mi się, że ustaliliśmy” - wszystko jest czarno na białym.

Co ustalamy na początku

Najważniejsze na początek to ustalić, czy obie strony są w stanie podjąć współpracę. Blokadą może być zbyt niski zakładany budżet albo zbyt mało czasu na realizację. Dla mnie kluczowe są zakładana liczba stron oraz ilustracji wraz z poziomem zaawansowania detali. Wtedy potrafię określić, w jakich widełkach mieści się cała wycena (zawsze indywidualna) i w jakim terminie książka może być gotowa.

Konkretne kwestie do ustalenia:

• liczba stron i ilustracji
• poziom szczegółowości artworku
• format książki (A4, kwadrat, mniejszy)
• pełen kolor czy monochromatycznie
• ramy budżetowe i ich elastyczność
• terminy - kiedy potrzebujesz plików do druku
• grupa docelowa książki

Najwięcej projektów realizuję w obszarze ilustracji do książek dziecięcych, więc takie zlecenia wyceniam najszybciej - mam wypracowane pewne benchmarki w głowie.

W międzyczasie zapoznaję się z tekstem - klimatem, tematyką, grupą docelową. Czytam tekst od deski do deski, robię notatki, zaznaczam sceny, które wizualnie mnie poruszają. Kiedy zgadzamy się co do założeń i pada pozytywna decyzja o rozpoczęciu współpracy, omawiamy umowę i ustalamy harmonogram działań.

Szkice - czas zacząć

Nie lubię niespodzianek w pracy, klienci też nie. Dlatego zawsze zaczynam od rozrysowania całej koncepcji w formie szkiców i rozplanowania układu tekstu. Proponuję też wymiary i finalną liczbę stron.

Nazywam to szkieletem książki - można to też nazwać makietą lub projektem. Na tym etapie widzimy książkę już w całości jako plik PDF, ale na brudno. Łatwo wyobrazić sobie finalny efekt. Tu zazwyczaj ostatecznie zatwierdzamy budżet.

Co dokładnie zawiera szkielet

Poza tym, że jest to najbardziej twórczy etap, samo wykonanie szkiców zajmuje stosunkowo niedużo czasu. Szkic to zarysowany ciemniejszy kontur i delikatne podmalowanie tła kolorem. Bardzo poglądowy, służy do tego, żeby wstępnie zobaczyć:

• design postaci - sylwetki, charakter twarzy, rozpoznawalność
• gamę kolorystyczną - jaka paleta będzie dominować
• układ elementów na stronie - kompozycję, gęstość kadrów
• format książki w działaniu - jak tekst współistnieje z obrazem

To idealny sposób, żeby porozumieć się bez niedomówień i zaskoczeń. Klient widzi książkę w wersji surowej, ale prawdziwej - nie tylko jako pojedyncze ilustracje, ale jako spójny obiekt.

Poprawki - normalna część procesu

Poprawki w procesie ilustrowania książki mi nie straszne. Wychodzę z założenia, że książka jest wspólnym dziełem autora i artysty. Przy publikacjach dla dzieci, które są wyjątkowymi odbiorcami, tym bardziej jestem otwarta na wiedzę i doświadczenie klientów.

Po prezentacji wstępnego szkieletu możemy wspólnie wprowadzić wszelkie potrzebne zmiany - zarówno w formacie samej książki, jak i w ilustracjach:

• układ elementów na stronie
• zmiana kolorystyki - cieplejsza, chłodniejsza, bardziej nasycona
• całkowita zmiana jednej ilustracji
• dodanie lub usunięcie rysunków
• przegrupowanie scen
• modyfikacja designu postaci

Dlaczego praca na szkicach jest bezpieczna

Praca na szkicach jest bezpieczna dla obu stron. Zmiany w gotowych ilustracjach to duża strata czasu - czasem dziesiątki godzin pracy w błoto. W szkicach możemy szybko zanotować nowe pomysły, a rezygnacja z całej strony nie jest bolesna.

Tutaj jest miejsce na “a co jeśli”, “może spróbujemy inaczej”, “chyba jednak chciałabym…”. Na późniejszym etapie takich możliwości już nie ma.

Malowanie na czysto

Po korekcie i zatwierdzeniu ostatecznego planu nie zmieniamy już kluczowych elementów. Spokojnie przechodzę do malowania na czysto. Jeśli ilustracji jest dużo, w połowie lub jednej trzeciej pracy kontaktuję się z prezentacją efektów - możemy wprowadzić poprawki na bieżąco, ale już tylko kosmetyczne.

To oczywiście najdłuższy etap. Wymaga godzin, dni, najczęściej wielu tygodni skupienia. W mojej pracy używam głównie tabletu i Procreate - taka jest specyfika współczesnej ilustracji do picturebooków. Praca cyfrowa daje mi pełną kontrolę nad warstwami, łatwe poprawki na pojedynczych elementach, możliwość eksperymentowania z kolorystyką bez utraty oryginału.

Spójność stylistyczna jako wyzwanie

W długim projekcie największym wyzwaniem jest utrzymanie spójności stylistycznej między pierwszą a ostatnią ilustracją. Często rysuję je w odstępie wielu tygodni - a w tym czasie mój warsztat się rozwija, oko się przesuwa, ręka pamięta coś innego.

Dlatego pracuję metodycznie. Najpierw projektuję bohaterów - tak, żeby byli rozpoznawalni z każdego kadru. Potem tła i lokacje - tak, żeby ten sam pokój wyglądał tak samo na stronie 5 i 47. Dopiero potem warstwa atmosfery - światło, kolor, drobne detale.

Ilustracje gotowe - co dalej

Ilustracji do książki nigdy nie zaczynam od okładki. Zostawiam ten etap na koniec, z prostego względu - okładka to podsumowanie całej treści i powinna być spójna z resztą. Jeśli nic nie mamy narysowanego, trudno tworzyć coś, co ma reprezentować całość.

Jeśli okładka musi powstać pierwsza ze względów marketingowych - będę się do niej odwoływać podczas pracy nad wnętrzem. Ale wolę odwrotną kolejność.

Skład i oprawa graficzna

Książka nie może być gotowa bez składu i dopracowania oprawy graficznej:

• stopki, kolofony, dane wydawnicze
• strony tytułowe i przedtytułowe
• numeracja stron
• spis treści
• wybór kroju pisma i wielkości
• dobór interlinii i marginesów
• przygotowanie spadów drukarskich

Poprawny skład to bardzo ważny etap - tylko podkreśla ilustracyjną część. Cały skład razem z ilustracjami robię w ramach projektów graficznych - jedna estetyka, jeden zespół, brak ping-ponga między różnymi wykonawcami.

Książka gotowa

Mamy piękną, gotową, zaakceptowaną książkę. Każdy detal jest dopracowany, oboje dumni z efektu. Proces ilustrowania kończy się przygotowaniem odpowiednich plików do wglądu oraz do druku.

Co dostaje klient na końcu

Standardowy zestaw plików, który przekazuję:

• pliki w pełnej rozdzielczości do druku (CMYK, ze spadami)
• pliki w niższej rozdzielczości do podglądu i e-booka
• okładkę jako osobny plik z grzbietem i tylną stroną
• pojedyncze ilustracje jako osobne pliki (przydaje się do promocji)
• ewentualnie wersje do social media

Pomoc przy druku

Jeśli książka drukowana jest w niskim nakładzie, oferuję pomoc lub pośrednictwo w kontakcie z drukarnią. Wiem, które drukarnie pracują rzetelnie z małymi nakładami, jakie pliki preferują, jakich błędów unikać. Każda książka idąca do dystrybucji potrzebuje też numeru ISBN z Biblioteki Narodowej. Po odebraniu egzemplarzy zostaje już tylko sobie pogratulować.

Co daje takie ułożenie procesu

Cały proces ilustrowania książki to długa podróż pełna współpracy, komunikacji i twórczych decyzji. Od pierwszej rozmowy, przez fazy szkicowania i poprawiania, aż po ostateczny skład - każdy krok ma znaczenie.

Moje podejście, które kładzie nacisk na transparentność i zaangażowanie autora na każdym etapie, gwarantuje, że końcowy produkt jest wspólnym dziełem. Autor wnosi tekst, wizję i znajomość bohaterów. Ja wnoszę warsztat, wrażliwość wizualną i doświadczenie z poprzednich projektów. To partnerstwo, nie usługa.

Czego się nauczyłam przez lata

Najważniejsze nauki z ilustrowania kolejnych książek:

• jasna komunikacja na początku oszczędza tygodnie pracy później
• praca na szkicach to nie etap pomocniczy - to fundament
• okładka na końcu, nie na początku
• spójność stylistyczna wymaga metodycznej pracy
• skład i typografia to nie dodatek - to integralna część książki

Każdy kolejny projekt jest trochę inny, ale ramy są podobne. Dzięki temu autor wie, czego się spodziewać - a ja mogę skupić się na samej ilustracji, nie na organizacji.

---

Planujesz ilustrowaną książkę? Napisz do mnie - odpowiadam w 48 godzin.